Ana Sayfa > Bilişim Tek. ve Yz. > Konu Anlatımları > 6. Sınıf Konuları > 6.2.1. Etik Değerler


6.2.1. ETİK DEĞERLER

Konu sunumu için tıklayınız...

ETİK NEDİR?

Sıfat olarak kullanıldığında “ahlak, ahlakla ilgili” anlamlarında kullanılmaktadır (Türk Dil Kurumu). Doğru olanı bilmek ve buna uygun davranmak şeklinde kendi hayatımıza bu kelimeyi taşıyabiliriz. 

Doğruyu, ahlaklı olmayı hayatımızın her alanında uyguladığımız bir ilke olarak görmeliyiz. Bu durum internet dünyasında da bu şekilde olmalı. 

Eğer insanların bizlere dürüst, saygılı ve iyi davranmasını istiyorsak bizlerin de insanlara öyle davranmamız gerektiğini unutmamalıyız.

 

İNTERNET ETİĞİ NEDİR?

İnternette veya bir diğer deyişle siber dünyada (sanal dünyada), başkaları ile iletişim kurarken gösterilecek doğru davranışlar bütünüdür. 

Bu ilkeler bizlerin internet dünyasında insanlarla iyi ilişkiler içinde olmamızı sağlar. Bu ilkelere uymamanın, yapılan kötü davranışların gerçek hayatta olduğu gibi internet ortamında da cezaları vardır.

Normal hayatımızda insanlara hakaret etmek, tehdit etmek, şantaj yapmak gibi kötü davranışlar suçtur ve ceza kanununda karşılıkları vardır.  Bu kötü davranışlar internet üzerinden yapıldığında da aynı şekilde suçtur ve normal hayatta yapılanlarla aynı cezalar verilir. Bu davranışlar sahte hesaplarla yapılsa bile güvenlik güçleri, bir şikayet durumunda, kötü davranışların yapıldığı cihazın IP adresinden gerçek kişilere ulaşabilmekte ve bu kişiler mahkemede yargılanmaktadırlar. Tüm bu suçlar şikayete tabi suçlardır, şikayet edilmediği sürece herhangi bir işlem yapılmaz.

 

SİBER ZORBALIK

Bir kişiye veya gruba internet ve diğer iletişim araçları kullanılarak  sürekli bir şekilde yapılan onur kırıcı, aşağılayıcı, iftira, hakaret, tehdit edici mesajlar göndermek, bu kötülükleri sosyal medya ortamında paylaşmak olarak tanımlayabiliriz.

Bu davranışların her biri suçtur ve cezayı hak etmektedir ancak bu davranışlar bir kere yapıldığında siber zorbalık olarak adlandırılmaz. Siber zorbalık olması için tekrar eden davranışlar olmalıdır. 

İnternet ortamında hiç bir kimsenin bu davranışları yapmaması gerekir ve bu davranışlar hem kanunlar önünde suçtur hem de dinimize, âdet, gelenek ve göreneklerimize aykırıdır.

Peki bize karşı siber zorbalık yapılıyorsa neler yapmalıyız?

  • Öncelikle anne-babamıza, velimize, güvendiğimiz bir büyüğümüze veya öğretmenimize haber vermeliyiz. Sizin bir hatanızı şantaj aracı olarak kullanıp zorbalığa karşı sessiz kalmanızı isteyebilirler ve buna sizin asla izin vermemeniz gerekir.
  • Kullandığınız sosyal medya uygulamasına o kişiyi şikayet ediniz. 
  • O kullanıcıyı engelleyerek size ulaşmasına izin vermeyiniz. 
  • Eğer herkese açık olarak paylaşımlarına devam ediyor ve bu durum onu engellemiyorsa adli makamlara suç duyurusunda bulununuz.

 

SOSYAL MEDYA KULLANIM KURALLARI

  • Yazdığınız yazının TÜM HARFLERİNİN BÜYÜK olması insanlar tarafından ‘bağırmak, yazdığınız şeyin bağırarak söylendiğini belirtmek’ olduğu düşünülmektedir.
  • Anlamı olmayan, tuşlara rastgele basılarak yazılmış kelimeler küfür etmek olarak algılanır.
  • Normal konuşmadaki ses tonu ve vurgular yazıya aktarılamadığı için mesaj yazarken noktalama işaretlerine, kurallı cümle kullanımına, yanlış anlamaya imkan vermeyecek kelimeler seçilmesine dikkat edilmelidir. 
  • Haber ve paylaşımlar yalandan uzak olmalıdır. Karşılaşılan bir haberin doğruluğu araştırıldıktan sonra paylaşılmalı veya yorum yapılmalıdır. Aksi bir durumda yalan haberlerin yayılmasında ve insanların kandırılmasında payınız olmuş olur.
  • Yapılan paylaşımlar insanların kişilik haklarına ve insan haklarına uygun olmalıdır. Unutulmamalıdır ki bu haklar yasalarla da korunmaktadır.

 

TELİF HAKKI NEDİR?

Kişinin her türlü fikrî emeği ile meydana getirdiği ürünler üzerinde hukuken sağlanan haklardır. Bu bir sanat eseri, çekilen bir fotoğraf, yazılan bir şiir, bestelenen bir şarkı olabilir.

Bilişim dünyasında insanlar iletişim kurarken fikrî emek ile üretilmiş eserler paylaşmaktadırlar. Eşyaları internet üzerinden evimize taşıyamayız ancak bir şarkıyı, bir resmi, filmi veya bilgisayar programını internet üzerinden bilgisayarımıza indirebiliriz. 

Bilgisayarımızda kullandığımız birçok fikrî ürünün telif haklarını ihlal edecek şekilde kullanıp kullanmadığımızı bilmeliyiz. Aksi durumda hem emek hırsızlığı yapmış oluruz hem de yasalar önünde suçlu duruma düşebiliriz.

Bilgisayarımızda kullandığımız her programın, dinlediğimiz her şarkının, izlediğimiz her filmin başka insanların emeği ile oluşturulduğunu unutmamalıyız. Eğer o insanlar veya kurumlar bu eserlerini emeklerinin karşılığı bir ücret belirleyerek satıyorlarsa ve biz bunları yasadışı olarak bilgisayarımıza indiriyorsak bir tür hırsızlık yapmış oluruz. Onlar emeklerinin karşılığını alamazlarsa bu tür ürünler üretmeyi bırakırlar ve bu eserler artık üretilmezler. Bu durum kültür, sanat, bilgisayar programları alanlarında insanımızın geride kalmasına, bu alanlarda gelişim gösterememesine yol açar.
 

KULLANIM HAKLARI, LİSANSLAR

 Yazılım lisansı, telif hakkı sahibinin (yazılım üreticisinin) haklarını koruyan bir belgedir. Her bir yazılım için lisans almak şarttır; bu üreticinin telif hakkını çiğnemediğinizi, emeğinin karşılığını verdiğinizi gösterir. Telif hakkı sahibinin hakları yasalarla da korunur. Telif hakkı yasaları, insanların izin almaksızın yazılım kopyalayamayacağını açıkça beyan eder. Hiç kimse telif hakkı sahibinin izni olmadan, emeğini kopyalayıp dağıtamaz ve kullanamaz. Eğer, izinsiz olarak bir bilgisayar programını kopyalar veya yasal olmayan bir kopyasını bir başkasına tedarik ederseniz, kanunları çiğnemiş sayılırsınız.

Firma yönünden lisanslı yazılım kullanmanın avantajları;

  • Virüs ve hatalı ürün tehlikesine karşı etkin korunma
  • Teknik destek güvencesi
  • Doğru ve eksiksiz dokümantasyonla çalışma olanağı
  • Yazılımı hem düşük maliyetle güncelleştirme hem de bu konulardaki tüm gelişmeleri kısa sürede edinebilme olanağı

 

Firmanızda korsan yazılım kullanmanın doğuracağı sonuçlar:

Cezai sonuçlar:

  • 4 seneye kadar, paraya çevrilmeksizin hapis
  • Eksik her bir lisans başına 10-150 bin TL para cezası
  • 3 seneye kadar meslek veya ticaretten men
  • Söz konusu araçlara ve bilgisayarlara el konulması

 

Olumsuz imaj sonuçları:

  • Korsan yazılım kullananlar, bu konuları takip eden basın organlarında yer alıp prestij kaybına uğrayabilirler.
  • Firmayla iş yapan müşteriler yönünden güven eksiltici bir durum yaratır.
  • Bazı kurumsal şirketlerin ve kamu kurumlarının ihalelerinden dışlanabilirler.

 

Lisanslı Yazılım Kullanmak İçin 10 Sebebiniz Var:

  •  4 yıla kadar olan hapis cezasından korunursunuz. 
  •  150 bin liraya kadar olan ağır para cezaları sizi hiçbir şekilde etkilemez. 
  •  Korsan yazılım kullanıp adları basında yer alan kişiler gibi prestij kaybına uğramazsınız. 
  •  Korsan yazılımın beraberinde getirebileceği virüsler, bozuk diskler ve hatalı yazılımlar gibi faktörlerden etkilenmezsiniz. 
  •  Yeterli bir dokümantasyonla çalışmalarınızı sürdürürsünüz. 
  •  Kullandığınız yazılımların yeni sürümlerini çok daha uygun maliyetlerle temin edebilirsiniz. 
  •  Yazılım sektörünün yeni yazılımları daha düşük maliyetlerle geliştirmesine ve sunmasına katkı sağlarsınız. 
  •  Sektörün gelişmesine paralel olarak yeni istihdam olanaklarının yaratılmasında pay sahibi olursunuz. 
  •  Kayıtdışı ekonominin büyümesini engelleyerek vergi gelirlerinin artmasına yardımcı olursunuz. 
  •  Ülkemizin, yazılım telif hakları konusunda çağdaş ülkeler düzeyine yükselmesine katkıda bulunursunuz.