Ana Sayfa > Bilişim Tek. ve Yz. > 5. Sınıf Konuları > Bilgisayar Sistemleri

5.1.2. BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ

DONANIM NEDİR?

En kısa tanımıyla bilgisayarı oluşturan parçaların her biridir. Bilgisayarın içindeki parçalara iç donanım denir. Bilgisayarın dışında olan parçalara ise dış donanım denir.

 


 

İÇ DONANIM BİRİMLERİ

1 - Mikroiş lemci (CPU, Central Proccesing Unit/Merkezi İşlem Birimi):

Tüm işlemlerin yapıldığı ve tüm donanımın kontrol edildiği merkezdir. Bilgisayarın beyni gibidir. Tüm verileri kontrol eder, işler ve sonuçları gerekli birimlere gönderir. Mikroişlemcilerin işlem yapma hızı ve işlem yapan çekirdek sayısı ile performansları değerlendirir. Hız olarak saniyede işlem yapma sayısı olarak Hertz birimi kullanılır. Bir mikroişlemci 2 GHz. (2 Giga Hertz, Ciga Hertz) hızında olabilir. Bu onun saniyede 2 milyar kodu işlediğini gösterir. Ayrıca iş bölümü yapabildiği çekirdek sayısı vardır. Gelen kodların çözümünü ve işlenmesini gerçekleştiren çekirdek yapıları sayesinde işlemlerini daha hızlı yapıp sonuca ulaştırırlar. Bu da performanslarını etkilemektedirler.

 

 


2 - Geçici Hafıza, RAM (Random Access Memory, Rasgele Erişimli Bellek):

CPU'nun işlemleri yaparken kullandığı bellektir. Verileri ve sonuçları burada saklar. Program çalışırken işlenen tüm veriler, programın kendi verileri, sonuçları burada kayıt edilir. RAM olmadan CPU çalışamaz. Bu hafızaya geçici denmesinin sebebi, bilgisayar kapandığında veya program kapatıldığında içindeki bilgilerin silinmesidir. Yapılan işlemlerin kalıcı olması için bilgileri kalıcı bir hafızaya kaydedilmesi gerekir.

 


3 - Kalıcı Hafıza (Sabit Bellek, Sabit Disk, Hard Disk vs..):

Bilgilerin kalıcı olarak kaydedildiği hafıza birimidir. Tüm dosyalar burada kayıt edilir. Taşınabilir olan türleri de vardır. USB Bellek, Taşınabilir Hard Disk vb. gibi. Bilgisayar kapansa da içindeki bilgiler silinmez.

 


 

4 - Ekran Kartı

Bilgisayarda gerçekleşen işlemlerin ekrana gönderilmesini sağlayan karttır. Ekranlar ekran kartına bağlanırlar.

 

 


 

5 - Ses Kartı

Bilgisayardaki ses bilgisini hoparlöre gönderen birimdir.

 


 

6 - Ethernet Kartı

Bilgisayarın bir ağa bağlanmasını sağlayan karttır. İnternete ve diğer bilgisayarlara bu kart ile erişim sağlar.

 


 

7 - Anakart

Bilgisayarın iç donanımbirimlerinin üzerine takıldığı karttır. Tüm parçaların biri biri ile olan iletişimi bu kart üzerinden gerçekleşir.

 


 

8 - Güç Kaynağı

Bilgisayarın parçaları için gerekeli elektrik gücünü ayarlayan birimdir. Tüm iç donanım parçaları için gerekli elektrik enerjisi bu parçadan gelir. 

 


 

 

DIŞ DONANIM BİRİMLERİ

1 - Monitör (Ekran)

Bilgisayarın görüntü birimidir. Kullanıcı bilgisayarı kullanırken ekran ile yaptığı işlemleri görebilir.

 


 

2 - Klavye (Tuş Takımı)

Yazı bilgilerini bilgisayara aktardığımız birimdir. Bu sayede bilgisayara bilgi girişi yapılabilmektedir.

 


 

3 - Fare (Mouse)

Ekran üzerindeki imleci hareket ettirip sadece tıklayarak istediğimiz işlemi yaptırabildiğimiz birimdir.

 


 

4 - Yazıcı (Printer)

Bilgilerin kağıda aktarılmasını sağlayan cihazdır.

 


 

5 - Hoparlör

Ses kartından gelen ses bilgisini duyabilmemizi sağlar.

 


 

6 - Kamera (WEB Cam)

Görüntülerin bilgisayara aktarılmasını sağlayan cihazdır.

 


 

7 - Mikrofon

Ses bilgisinin bilgisayara aktarılmasını sağlayan cihazdır.

 


 

 

Bilgisayara dışarıdan bağladığımız bütün cihazlar dış donanım olarak kabul edilmektedir. Kasanın içine taktığımız cihazlar ise iç donanım olarak tanımlanmaktadır. Teknoloji gelişerek kasa bilgisayarlardan dizüstü bilgisayarlara, tabletlerden akıllı telefonlara bir değişim ve gelişim geçirmiştir. Tüm birimler bir bütün olarak aynı cihazın içinde veya üzerinde bulunmaktadır. Ancak parçaların işlevleri ve adları değişmemiştir. Sadece artık iç ve dış donanım kavramları eskisi kadar kullanılmamaktadır. Akıllı saatlerden akıllı telefonlara, tabletlere, içinde bilgisyar sistemi bulunan tüm cihazlarda yukarıda sayılan biirmler mutlaka bulunmaktadır.

 


 

GİRİŞ ÇIKIŞ BİRİMLERİ

Bilgisayara veri girişi sağlayan birimlere giriş birimi, bilgisayardan veri çıkışı sağlayan birimlere ise çıkış birimi denir. Veri girişini de çıkışını da sağlayan birimşere hem giriş hem çıkış birimi denir. Aşağıdaki tabloda bazı örnekler verilmiştir.

 


 

DOSYALARIN KAYDEDİLMESİ

Bilgisayarda bilgiler dosya denilen kısımlarda kaydedilir. Her bir video, fotoğraf, yazı ve bir çok bilgi dosyalarda kaydedilir. Dosyaların gruplandığı alanlara da klasör denilir. Klasörler kitaplığımızın bölümler gibidir. Bir birleri ile ilgili dosyalar aynı klasöre yerleştirilir. İç içe klasörler oluşturulabilir. Yazdığınız bir ödevi Belgelerim klasörünün içindeki Ödevler klasörüne kaydedebilirsiniz. 

Dosyaların adı ve uzantısı olur. Dosya uzantısı bilgisayara o dosyanın türünü bildirir. Dosyayı açmak istediğinizde hangi programla açılacağını uzantı sayesinde bilir. Klasörlerin ise sadece adı vardır, uzantıları yoktur.

Verileri kaydetmek için kullandığımız donanımlar bilgisayarda harfler ile isimlendirilir. Ayrıca isimlendirmek de mümkündür ancak harfler değiştirilmez, ikinci bir isim verilebilir. Bilgisayar her zaman harf bilgisi ile işlem yapar. Aşağıdaki resimde bir bilgisayarın depolama birimleri görülmektedir.

Windows (C:), işletim sisteminin yüklü olduğu depolama birimidir. LENOVO (D:), Bilgisayarın yedek dosyalarının bulunduğu donanım birmidir. WINSETUP(E:) ise bilgisayar taktığım USB bellek birimidir. Bilgisayara yeni bir donanım bağladığımda sıradaki harfi otomatik olarak verecektir. A ve B donanım birimlerinin olmaması artık kullanılmayan Disket teknolojisi için ayrılmış olmasındandır. Bu teknolojiler artık kullanılmasa da harfleri bilgisayarda başka donanımlar için kullanılmamaktadır.

 

Bir dosyanın bilgisayardaki konumunu aşağıdaki gibi görselleştirebiliriz.

 


 

YAZILIM NEDİR?

Bilgisayarın çalışıp işlemler yapmasını sağlayan programlardır. Bu bilgiler olmadan bilgisayar hiçbir işi yapamaz.

Bilgisayar için şu benzetmeyi yapabiliriz; bilgisayar insan beyni gibidir. Donanım, beynimizin kendisi gibidir. Yazılım ise beynimizdeki bilgiler gibidir. 

Okuma yazmayı düşünürsek, okula gitmemiş birisi normal ve sağlıklı bir beyne sahip olsa da okuyamaz. Çünkü bunun nasıl yapılacağını bilemez. Ancak aynı normal ve sağlıklı beyne sahip bir kişi okula gittiyse okuyabilir. Bu iki beyin aynı olsa da sadece okula giden bu işin nasıl yapılacağını öğrenen beyin okuyabilir.

Siz de bilgisayar aldığınızda oyun yüklemeden onunla oyun oynayamazsınız. İşte bu bilgilere yazılım denir. Bilgisayar oyunla ilgili tüm bilgileri öğrenmeden oyunu çalıştıramaz.
 

 

YAZILIM ÇEŞİTLERİ

Sistem Yazılımları (İşletim Sistemi): 

Bilgisayardaki donanımları yöneten, denetleyen ve diğer yazılımların çalışmasını sağlayan yazılımdır. İşletim sistemi olmayan bilgisayarlar çalışamazlar.

Örnek:
Windows, MacOS, Linux, Ubuntu, Pardus, Android, IOS
(Bilgisayar İşletim Sistemi, Mobil İşletim Sistemi)

 

Uygulama Yazılımları: 

Kullanıcıların belli başlı işleri yapmasını sağlayan yazılımlardır. İşletim sistemi olan bir bilgisayara hangi işi yapmak istiyorsa onun yazılımını yükleyip bilgisayarı kullanabilir.

Örnek:
Oyun yazılımları, Ofis Yazılımları, Grafik Yazılımları, Video Oynatıcılar, İnternet Tarayıcılar gibi yazılımlar uygulama yazılımlarıdır.

Konu sunumu için tıklayınız...  Board için tıklayınız...